Willemsoord
Geen beter décor voor het Historisch Weekend dan de Oude Rijkswerf Willemsoord, het voormalige Maritieme Etablissement van de Koninklijke Marine. Willemsoord is sinds 2004 een officieel Rijksmonument.
Ook een groot aantal panden op het terrein van de rijkswerf heeft een monumentale status. De meest voorkomende en kenmerkende bouwstijl binnen het complex is het 19e eeuwse neoclassicisme, met haar rondboog-vensters, zoals goed te zien in o.a. de fraai gerestaureerde Mastenloods uit 1825.
Willemsoord dateert van het begin van de 19e eeuw. Maar de eerste spade voor
deze strategisch gelegen ‘haven met kielplaats’ ging al in 1792 de grond in. Op instigatie van Napoleon Bonaparte! De keizer wilde Den Helder, toen nog een vissersdorp, strategisch uitbouwen tot het ‘Gibraltar van het noorden’. De defensieve noodzaak werd eens te meer duidelijk na de Engels-Russische inval in 1799. Willemsoord maakt sindsdien deel uit van een keten van vestingwerken: de Stelling Den Helder.
De oorspronkelijke kielplaats was een door dijken omsloten ruitvormig gebied langs het Nieuwe Diep dat, afgesloten door een schutsluis, dankzij het tij een natuurlijk droogdok vormde. Napoleon besloot de kielplaats om te vormen tot oorlogshaven. In 1811 gaf hij de Nederlandse inspecteur-generaal Jan Blanken opdracht een plan te maken voor een Zeehavenstad met droogdokken. Twee jaar later had Blanken zijn tekeningen af. Het plan omvatte naast het werfterrein uitgebreide vestingwerken, magazijnen en woonhuizen. In 1814, twee jaar na de val van Napoleon, besloot Koning Willem I het project alsnog uit te voeren als Maritiem Etablissement. Al spoedig kwam het beheer in handen van de marine.
Na bijna twee eeuwen verruilde de Koninklijke Marine in 1993 de ‘oude’ Rijkswerf Willemsoord voor een nieuw emplacement op de Nieuwe Haven. In 2000 droeg de staat het eigendom van het complex over aan de gemeente Den Helder. Onder leiding van de Rijksbouwmeester werd een masterplan uitgewerkt om het complex als monument te behouden én gereed te maken voor een nieuwe bestemming.